Co to znaczy rizz – tajemniczy kod pokolenia Z rozszyfrowany

Siedząc ostatnio w ulubionej kawiarni, podsłuchałam rozmowę nastolatków przy sąsiednim stoliku. Jeden z chłopców zachwycał się kolegą z klasy, który „ma totalnie niesamowity rizz” i dlatego „wszystkie dziewczyny za nim szaleją”. Przyznaję – pierwsza myśl? Kompletnie nie rozumiałam, o czym mówią! Po powrocie do domu natychmiast sięgnęłam po telefon, by odkryć tajemnicę tego intrygującego słowa, które zawojowało młodzieżowy słownik. Co odkryłam? Słowo „rizz” oznacza zdolność wywierania na inne osoby – przede wszystkim na płeć przeciwną – wyjątkowego uroku. To fascynujące, jak język nieustannie ewoluuje, tworząc nowe określenia dla zjawisk, które przecież istnieją od zawsze!

Skąd właściwie wzięło się słowo „rizz” w naszym słowniku?

Jak to często bywa z modnym słownictwem, etymologia słowa „rizz” skrywa ciekawą historię. Słowo „rizz” pochodzi od angielskiego „charisma”, co oznacza charyzmę. Dokładniej – od środkowej części tego słowa. To swoista lingwistyczna dekonstrukcja, tak charakterystyczna dla komunikacji młodego pokolenia. Uwielbiam te kreatywne skróty myślowe, którymi posługuje się młodzież! Przypomina mi to czasy, gdy sama byłam nastolatką i tworzyłyśmy z przyjaciółkami własny, tajny kod, niezrozumiały dla naszych rodziców.

Co ciekawe, słowo to zdobyło taką popularność w kulturze młodzieżowej, że trafiło na szczyt prestiżowych rankingów. W grudniu 2023 roku Oxford University Press ogłosiło „rizz” Oksfordzkim Słowem Roku 2023! Muszę przyznać, że jestem pod wrażeniem kariery, jaką zrobiło to niepozorne słówko. Z internetowych zakamarków dostało się prosto do akademickich słowników!

Jak rozpoznać różne rodzaje „rizz” w codziennych interakcjach społecznych?

Okazuje się, że w kodzie młodzieżowym istnieje cała typologia różnych rodzajów „rizz”. To trochę jak z winem – jest wytrawne, półwytrawne, słodkie… Z „rizz” sprawa wygląda podobnie! Młodzież rozróżnia kilka jego typów, co mnie osobiście niezmiernie bawi i zachwyca jednocześnie. Oto najpopularniejsze odmiany tego zjawiska:

• W-rizz (winning rizz) – najwyższy poziom uroku, który niemal gwarantuje powodzenie
• L-rizz – kompletny brak charyzmy, porażka w próbach zrobienia wrażenia
• Unspoken rizz – niewerbalna charyzma, która działa bez wypowiedzenia choćby słowa
• Natural rizz – wrodzony urok osobisty, niewymagający wysiłku czy planowania

Przyznam szczerze, że najbardziej intryguje mnie koncept „unspoken rizz”. To ta magiczna aura, która sprawia, że niektórzy ludzie przyciągają innych samą swoją obecnością! Przypomina mi to mojego przyjaciela z liceum, który nigdy nie był przesadnie wylewny, a mimo to dziewczyny ustawiały się do niego w kolejce. Teraz przynajmniej wiem, jak nazwać to zjawisko!

Językowy fenomen pokolenia Z

Obserwuję z zachwytem, jak młode pokolenia tworzą własne słownictwo, redefiniując sposób komunikacji. Słowo „rizz” bierze udział w plebiscycie na Młodzieżowe Słowo Roku 2023 organizowanym przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Jest to dowód, że młodzieżowy slang przestał być marginalnym zjawiskiem, a stał się ważnym elementem kulturowym, wartym uwagi językoznawców.

Zastanawia mnie czasem – czy my, dorośli, powinniśmy próbować nadążać za tymi zmianami? Czy może lepiej pozostawić młodzieży ich własną przestrzeń językową? Kiedy ostatnio użyłam słowa „sztos” w rozmowie z nastoletnim siostrzeńcem, spojrzał na mnie z mieszaniną zażenowania i politowania. Najwyraźniej to słowo zdążyło już przejść do lamusa, a ja nie dostałam memo!

Jak wykorzystać „rizz” w codziennych sytuacjach bez wychodzenia na desperata?

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak świadomie pracować nad własną charyzmą i urokiem osobistym? Bo właśnie o to w gruncie rzeczy chodzi w całym tym „rizz”. To nic innego jak współczesna nazwa na coś, co znamy od wieków – naturalna charyzma, która przyciąga innych ludzi.

Próba „rizz up” (czyli uruchomienia swojego uroku) może przybrać różne formy. Czasem to błyskotliwy żart wypowiedziany w idealnym momencie, innym razem spojrzenie, które mówi więcej niż słowa. Mój kolega z pracy, Marek, ma to coś – nawet gdy opowiada o najnudniejszych procedurach firmowych, wszyscy go słuchają z wypiekami na twarzy. To właśnie przykład naturalnego „rizz”, którego nie da się udawać.

• Pracuj nad autentycznością – wymuszony urok działa odwrotnie do zamierzonego
• Rozwijaj umiejętność aktywnego słuchania – ludzie uwielbiają, gdy czują się wysłuchani
• Znajdź balans między pewnością siebie a arogancją – granica jest cieńsza niż myślisz
• Nie udawaj kogoś, kim nie jesteś – prawdziwy „rizz” wyrasta z autentyczności

Pamiętam, jak moja przyjaciółka Ania, zazwyczaj raczej nieśmiała, nagle rozkwitła podczas wyjazdu integracyjnego. Jej naturalny wdzięk ujawnił się, gdy mówiła o swojej pasji – fotografii analogowej. Jej oczy błyszczały, gestykulowała żywo, a wszyscy słuchali jak zaczarowani. Następnego dnia kolega z zespołu skomentował, że „Ania ma niezły rizz, gdy mówi o zdjęciach”. I miał rację!

Komiczne przypadki „L-rizz”

Czasem najbardziej pouczające są przykłady tego, jak nie należy próbować imponować innym. Zapamiętałam historię mojego brata, który na pierwszej randce tak bardzo chciał zaimponować dziewczynie swoją wiedzą o filmach, że przez godzinę prowadził monolog, nie pozwalając jej dojść do głosu. Gdy w końcu zrobił przerwę na oddech, ona spojrzała na zegarek i oznajmiła, że musi wcześniej wracać. Klasyczny „L-rizz” w pełnej krasie!

Innym razem byłam świadkiem, jak kolega z roku próbował „podrywać” używając wyuczonych tekstów z poradnika randkowania z lat 90. Efekt? Jego rozmówczyni zapytała wprost: „Czy ty właśnie cytujesz 'Jak zdobyć dziewczynę w 10 dni’?”. Jego twarz przeszła przez wszystkie odcienie czerwieni, zanim wymamrotał coś o pójściu po drinka. Biedny chłopak nie wiedział jeszcze, że prawdziwy „rizz” nie polega na używaniu gotowych formułek.

„Prawdziwa charyzma, czy jak mówi młodzież – 'rizz’, to nie jest coś, czego można się nauczyć z poradników. To mieszanka autentyczności, pewności siebie i umiejętności bycia obecnym w danym momencie. Po prostu pozwól sobie być sobą – to najlepszy 'rizz’, jaki możesz mieć.”

— dr Magda Nowak, psycholog społeczny

Dlaczego „rizz” tak mocno rezonuje z komunikacją pokolenia Alfa?

Zastanawiam się czasem, co sprawia, że niektóre słowa z młodzieżowego slangu przebijają się do mainstreamu, a inne pozostają niszowe i szybko odchodzą w zapomnienie. „Rizz” bez wątpienia należy do tej pierwszej kategorii. Dlaczego akurat to słowo zrobiło taką karierę?

Myślę, że sekret tkwi w uniwersalności zjawiska, które opisuje. Każdy z nas – niezależnie od wieku – doskonale rozumie koncept osobistego uroku i charyzmy. Widzieliśmy to u kolegów z klasy, współpracowników, przypadkowych osób w kawiarni. To coś nieuchwytnego, co sprawia, że niektórzy ludzie po prostu przyciągają innych jak magnes.

Pokolenie Z i wchodzące na scenę pokolenie Alfa mają niezwykłą zdolność do kondensowania złożonych pojęć w krótkie, chwytliwe słowa. „Rizz” doskonale wpisuje się w ten trend – krótkie, zapadające w pamięć, łatwe do użycia w różnych kontekstach. A przy tym opisuje zjawisko, które istnieje odkąd ludzie wchodzą ze sobą w interakcje!

Czy można świadomie rozwijać swój „rizz” w kontaktach społecznych?

Czy charyzma to coś, z czym się rodzimy, czy może umiejętność, którą można rozwijać? Po zgłębieniu tematu skłaniam się ku drugiej opcji. Osobisty urok to w dużej mierze kwestia praktyki i samoświadomości. Nawet jeśli nie urodziłeś się z naturalnym „rizz”, możesz nad nim pracować!

Zaobserwowałam, że ludzie obdarzeni charyzmą mają kilka wspólnych cech. Przede wszystkim potrafią być w pełni obecni w rozmowie – nie rozpraszają się telefonem, nie rozglądają się szukając „lepszej opcji”. Dają rozmówcy poczucie, że w tym momencie nie ma dla nich ważniejszej osoby na świecie.

Druga rzecz to autentyczność. Osoby z prawdziwym „rizz” nie próbują być kimś, kim nie są. Znają swoje mocne strony i słabości, i nie boją się ich pokazywać. Ta samoakceptacja działa jak magnes na innych – w świecie pełnym udawania i filtrów Instagram, szczerość ma ogromną wartość.

I wreszcie – poczucie humoru. Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego ludzi, którzy potrafią rozśmieszyć innych, zazwyczaj lubimy? Humor to jeden z najpotężniejszych elementów „rizz” – umiejętność rozładowania napięcia celnym żartem czy autoironią działa jak społeczny superklej.

Pracuję obecnie nad swoim własnym „rizz” – uczę się słuchać uważniej, mniej przejmować opinią innych i częściej pozwalać sobie na spontaniczność. I wiecie co? To działa! Rozmowy stały się głębsze, a relacje bardziej autentyczne. Może więc jest coś, czego my, dorośli, możemy nauczyć się od młodszych pokoleń i ich językowych innowacji?

Przyszłość słowa „rizz”

Jak długo „rizz” pozostanie w naszym słowniku? Trudno przewidzieć. Słownik młodzieżowy zmienia się w zawrotnym tempie. Słowa, które jeszcze rok temu były na topie, dziś wywołują tylko uśmiech politowania u nastolatków. Nieprzewidywalność trendy językowych to ich najbardziej fascynujący aspekt.

Niezależnie od tego, czy „rizz” przetrwa próbę czasu, czy dołączy do językowego lamusa, samo zjawisko, które opisuje, pozostanie aktualne. Ludzie zawsze będą cenić osoby o naturalnym uroku i charyzmie, niezależnie od tego, jak będziemy to nazywać za 10 czy 20 lat.

A Ty? Czy masz swój własny „rizz”? Może już go używasz, nie znając nawet jego nazwy? Naturalna charyzma drzemie w każdym z nas – czasem trzeba tylko pozwolić jej się ujawnić. I pamiętaj – najlepszy „rizz” to ten, który płynie z autentyczności i pasji. Bo nic tak nie przyciąga innych ludzi jak osoba, która jest w pełni sobą.