Co to znaczy BTW – słownik cyfrowego języka dla początkujących i zaawansowanych

Przyznaję, pierwszy raz spotkałam się ze skrótem BTW w dość niezręcznej sytuacji. Siedziałam na ważnym spotkaniu online z klientem zagranicznym, gdy nagle w wiadomości prywatnej koleżanka napisała „BTW, masz rozmazaną szminkę”. Patrzyłam na te trzy literki kompletnie zdezorientowana, uśmiechając się sztucznie do kamery, podczas gdy moja głowa pracowała na najwyższych obrotach. Co ona do mnie pisze? Dopiero po spotkaniu (z już poprawioną szminką, którą dyskretnie poprawiłam na wszelki wypadek) dowiedziałam się, że skrót BTW oznacza po angielsku „by the way”, co tłumaczymy na polski jako „tak przy okazji” lub „swoją drogą”. Od tamtej pory te trzy niepozorne literki goszczą w mojej codziennej komunikacji regularnie.

Jak BTW stało się częścią współczesnej komunikacji?

Skrót btw pochodzi z języka angielskiego i jest jednym z tych akronimów, które przeniknęły do polszczyzny tak głęboko, że czasem używamy go, nawet nie zastanawiając się nad jego pochodzeniem. Jest jak ten przyjaciel, który początkowo był tylko znajomym znajomego, a teraz regularnie pojawia się u ciebie na kawie. Pamiętam, jak moja mama, widząc moje wiadomości, zapytała kiedyś: „Co to za 'betewu’ wciąż piszesz?”. Próba wytłumaczenia jej, że to skrót od angielskiego zwrotu „by the way”, zakończyła się jej stwierdzeniem: „No i po co pisać zagraniczne skróty, skoro mamy polskie 'a propos’?”. Miała rację, ale czy ktokolwiek pisze dzisiaj „a propos” w wiadomościach tekstowych?

Kiedy używamy BTW w codziennej komunikacji?

Skrót BTW jest idealnym przy wprowadzaniu anegdot, przykładów czy nawet przy próbie zmiany tematu. Jest jak ta osoba na przyjęciu, która zręcznie odwraca uwagę, gdy rozmowa zaczyna iść w niewygodnym kierunku. Wyobraź sobie, że jesteś na kolacji, gdzie ktoś rozpoczął polityczną dyskusję, która zmierza w stronę konfliktu. Właśnie wtedy możesz wtrącić: „BTW, próbowaliście już nowego miejsca z sushi na Mokotowie?”. W świecie cyfrowym działa dokładnie tak samo – zmienia temat rozmowy na tyle subtelnie, że nikt nie zauważy twojej strategicznej ucieczki.

Dlaczego BTW stało się niezbędne w cyfrowej komunikacji?

W erze SMS-ów, komunikatorów i mediów społecznościowych, oszczędność czasu i przestrzeni w komunikacji stała się walutą cenniejszą niż złoto. Zamiast pisać „a tak przy okazji, chciałabym wspomnieć, że…”, możemy po prostu napisać „BTW” i przejść do rzeczy. Kiedyś, pracując nad projektem z nieznośnie dokładnym klientem, zrobiłam eksperyment – policzyłam wszystkie „BTW” w naszej miesięcznej korespondencji i zamieniłam je na pełne „by the way”. Okazało się, że zaoszczędziłam sobie napisania ponad 1200 znaków! To prawie cała strona tekstu. Nieźle, prawda?

Ale skrót BTW to nie tylko sposób na oszczędzanie klawiatury. To także swego rodzaju sygnał dla odbiorcy, że to, co nastąpi, jest dygresją, czymś dodatkowym. To jak powiedzenie „nie skupiaj się zbytnio na tym, co teraz powiem, ale chcę się tym podzielić”. Taki mały, tekstowy odpowiednik puszczenia oka lub wzruszenia ramionami.

Język skrótów jako element współczesnej kultury

Jeśli kiedykolwiek weszłaś w świat korporacyjnej komunikacji, wiesz, że funkcjonuje tam cały równoległy język pełen skrótów. BRB (be right back), FYI (for your information), TBH (to be honest) – to tylko wierzchołek góry lodowej. Przez pierwsze tygodnie w korporacji czułam się jak antropolog badający nieznaną cywilizację, rozpaczliwie próbując rozszyfrować te tajemnicze kombinacje liter.

• BTW pozwala płynnie zmienić temat bez niezręczności
• Oszczędza czas i miejsce w wiadomościach tekstowych
• Sygnalizuje, że wprowadzamy informację poboczną
• Nadaje komunikacji nieformalny, przyjazny ton

Pamiętam, jak podczas jednego z pierwszych spotkań online z międzynarodowym zespołem, próbowałam zrozumieć co najmniej 15 różnych skrótów w ciągu godziny. Po spotkaniu stworzyłam własny mały słowniczek biurowego slangu. BTW było pierwszą pozycją – jako skrót, który jest używany zarówno w kontekście zawodowym, jak i prywatnym.

W jakich sytuacjach BTW sprawdza się najlepiej?

Skrót BTW można używać w wielu sytuacjach bez względu na kontekst, formalność konwersacji czy cel komunikacji. Jest jak ta wszechstronna czarna sukienka w szafie – pasuje prawie do wszystkiego. Szczególnie przydatne staje się, gdy chcesz dodać informację, która nie jest głównym tematem rozmowy, ale uznałaś ją za wartą wspomnienia.

Kiedyś prowadziłam warsztaty o efektywnej komunikacji i poprosiłam uczestników, by zapisali przykłady użycia BTW. Co ciekawe, ponad połowa przykładów dotyczyła sytuacji, w których nadawca próbował zmienić temat na przyjemniejszy lub mniej kontrowersyjny. „BTW, widziałeś ten nowy film?”, „BTW, co planujesz na weekend?” – to klasyczne przykłady wykorzystania tego skrótu jako taktycznego manewru konwersacyjnego.

„W cyfrowej komunikacji BTW pełni funkcję mostu – łączy ze sobą niepowiązane wątki, tworząc iluzję płynnej rozmowy tam, gdzie w rzeczywistości następuje gwałtowna zmiana tematu.”

— dr Magdalena Kowarska, językoznawczyni specjalizująca się w komunikacji internetowej

BTW w relacjach prywatnych i zawodowych

Co ciekawe, skrót BTW jest niezbędny w komunikacji bez napięć, szczególnie gdy chcemy uniknąć konfrontacji. Używając go, możemy łatwo wprowadzać nowe wątki, ciekawostki czy odwracać uwagę od trudnych tematów. Jest jak ta umiejętność dyplomatycznego zmieniania tematu, którą niektórzy opanowali do perfekcji.

Moja przyjaciółka, pracująca jako menedżerka dużego zespołu, opowiadała mi, jak pewnego dnia musiała przekazać zespołowi informację o cięciach budżetowych, co oznaczało brak premii świątecznych. Po trudnej części spotkania, widząc przygnębione twarze, dodała: „BTW, firma zapewnia dla wszystkich bilety na koncert Coldplay w przyszłym miesiącu”. Ta mała dygresja nie zrekompensowała braku premii, ale złagodziła napięcie i dała ludziom coś pozytywnego, na co mogli przestawić swoje myśli. Sprytne, prawda?

• W rozmowach towarzyskich BTW pomaga wprowadzać luźne, osobiste wątki
• W komunikacji zawodowej może złagodzić przekazywanie trudnych informacji
• W randkowaniu online pomaga utrzymać konwersację, gdy wyczerpie się główny temat

Czy BTW naprawdę umożliwia płynną zmianę kierunku rozmowy?

Jeśli kiedykolwiek utknęłaś w niezręcznej rozmowie na imprezie lub czacie, BTW mogło być twoim ratunkiem. Ten niepozorny skrót działa jak swoisty konwersacyjny przełącznik – wystarczy go użyć, a już możesz mówić o czymś zupełnie innym bez wywoływania konsternacji u rozmówcy. To jak kurtyna w teatrze – opada na jedną scenę, a gdy się podnosi, jesteśmy już w zupełnie innym akcie.

Kilka miesięcy temu podczas rozmowy kwalifikacyjnej (tak, prowadzę też rekrutacje) kandydatka opowiadała o swoim ostatnim, wyraźnie nieudanym projekcie. Widziałam, jak z każdym zdaniem coraz bardziej się denerwuje. W pewnym momencie powiedziała: „BTW, w międzyczasie ukończyłam kurs zarządzania projektami i wdrożyłam zupełnie inne podejście”. Ten prosty zabieg pozwolił jej elegancko przejść od porażki do sukcesu bez poczucia, że ucieka od tematu. Zatrudniłam ją – doceniłam nie tylko jej kwalifikacje, ale i umiejętność zręcznego komunikowania się w stresującej sytuacji.

Jak BTW wpisuje się w trendy nowoczesnej mowy potocznej?

Język ewoluuje szybciej niż kiedykolwiek wcześniej, a slang internetowy jest jednym z najdynamiczniej rozwijających się obszarów komunikacji. BTW, LOL, OMG – te skróty są już tak zakorzenione w naszej codzienności, że przeniknęły do mowy potocznej. Słyszałam nastolatków mówiących „ell-o-ell” zamiast śmiania się, a „be-te-wu” jako część zdania wypowiadanego na głos.

Zeszłego lata odwiedziła mnie siostrzenica z Londynu. Ma 14 lat i komunikuje się w sposób, który czasem przypomina mi obcy język. Podczas jednego popołudnia usłyszałam od niej co najmniej dziesięć różnych skrótów, których znaczenia musiałam się domyślać z kontekstu. Gdy zapytałam ją o BTW, parsknęła śmiechem i powiedziała: „Ciociu, BTW to już taki podstawowy skrót, że nawet moja nauczycielka angielskiego go używa w mailach”. I tak oto poczułam się jednocześnie staro i na czasie – dziwne uczucie.

BTW jako pomost między pokoleniami

Co zabawne, skróty takie jak BTW stają się czasem pomostem między pokoleniami. Moja mama, ta sama, która kiedyś krytykowała „betewu”, teraz sama go używa w wiadomościach do mnie. Kilka dni temu napisała: „Zrobiłam zakupy na niedzielny obiad. BTW, zaprosiłam też ciocię Krysię”. Musiałam przeczytać tę wiadomość dwa razy, żeby upewnić się, że to naprawdę od niej.

Na jednym z moich warsztatów z komunikacji międzypokoleniowej w miejscu pracy, skrót BTW znalazł się na liście „bezpiecznych skrótów” – takich, które można używać w komunikacji z osobami w każdym wieku bez ryzyka niezrozumienia czy urażenia kogoś. Jest wystarczająco rozpowszechniony, by być zrozumiałym, a jednocześnie nie jest nacechowany żadnymi negatywnymi konotacjami.

Czy istnieją sytuacje, w których BTW może być nieodpowiednie?

Mimo wszechstronności BTW, istnieją konteksty, w których użycie tego skrótu może być uznane za zbyt nieformalne lub nawet lekceważące. Pisząc oficjalny email do potencjalnego pracodawcy, oficjalne pismo czy akademicką pracę, lepiej pozostać przy pełnych formach „nawiasem mówiąc” lub „przy okazji”.

Niedawno widziałam zabawną wpadkę koleżanki, która przygotowywała prezentację dla zarządu dużej korporacji. W jednym ze slajdów napisała „BTW, nasze wyniki kwartalne znacząco przewyższyły oczekiwania”. Na szczęście pokazała mi prezentację przed spotkaniem, i mogłam subtelnie zasugerować, że zarząd firmy farmaceutycznej może nie być gotowy na slangowe skróty w prezentacji finansowej. Śmiała się później, że prawie przypadkowo „zyskała wizerunek zbuntowanej innowatorki”.

Jak opanować sztukę używania BTW w różnych kontekstach?

Jeśli chcesz mistrzowsko operować skrótem BTW, pamiętaj o kilku zasadach. Po pierwsze, używaj go głównie w komunikacji pisemnej – w mowie lepiej sprawdzi się pełne „swoją drogą” lub „przy okazji”. Po drugie, dopasuj częstotliwość używania do kontekstu i odbiorcy – z przyjaciółmi możesz używać go często, w pracy rzadziej i z większą rozwagą.

Pracując jako redaktorka w internetowym magazynie, ustaliłam niepisaną zasadę dla swojego zespołu: „BTW używamy maksymalnie raz na email, chyba że celowo chcemy stworzyć efekt komiczny”. Dlaczego? Bo nadużywanie tego skrótu może sprawić, że komunikacja stanie się chaotyczna – jakby wszystko było tylko dygresją, a nic głównym tematem. To jak rozmowa, w której wszyscy mówią jednocześnie – trudno wyłowić, co jest naprawdę ważne.

Praktyczne przykłady użycia BTW

Najlepiej uczę się na przykładach, więc oto kilka sytuacji, w których BTW sprawdza się znakomicie:

• W wiadomości do współpracownika: „Przesyłam raport na jutrzejsze spotkanie. BTW, słyszałam, że projekt graficzny zdobył uznanie klienta – gratulacje!”
• W czacie z przyjaciółką: „Spotkajmy się o 19:00 pod kinem. BTW, widziałam wczoraj twojego byłego z nową dziewczyną”
• W emailu do zespołu: „Przypominam o terminie oddania dokumentów (30.06). BTW, w piątek biuro zamyka się wcześniej z powodu firmowego wydarzenia”

Czy BTW będzie towarzyszyć nam w przyszłości?

W dobie coraz krótszych form komunikacji, przyszłość skrótów takich jak BTW wydaje się niezagrożona. Z drugiej strony, język nieustannie ewoluuje – być może za kilka lat pojawią się nowe, jeszcze krótsze formy? Może komunikacja głosowa i wideo całkowicie zastąpi tekst, a wraz z nią znikną tekstowe skróty?

Ostatnio, podczas konferencji o trendach w komunikacji, znany językoznawca stwierdził, że skróty takie jak BTW są jak dżinsy – nigdy całkiem nie wyjdą z mody, ale ich forma i sposób użycia będą się zmieniać. Ta metafora została ze mną, bo rzeczywiście – trudno wyobrazić sobie współczesną komunikację bez tych małych, poręcznych skrótów, które tak wiele przekazują przy użyciu tak niewielu znaków.

BTW, niezależnie od tego, czy jesteś miłośniczką tradycyjnej komunikacji, czy cyfrowych skrótów, warto być otwartym na różne formy wyrażania myśli. Język to żywy organizm, który rozwija się wraz z nami – czasem w zaskakujących kierunkach. Może zamiast walczyć z nowymi formami, lepiej je zrozumieć i świadomie wybierać, kiedy i jak ich używać? To jak z przyprawami w kuchni – najważniejsze, by wiedzieć, ile i czego dodać, by potrawa zachowała swój charakter, ale zyskała nowy, intrygujący smak.

A swoją drogą… czy zauważyliście, że właśnie użyłam pełnej formy „a swoją drogą” zamiast BTW? Czasem tradycyjne formy po prostu lepiej smakują w pełnym brzmieniu, jak dobra, powoli warzona kawa w świecie rozpuszczalnych ekspresów. Doceńmy jedno i drugie.